آیا آسم ریشه گوارشی دارد؟ درمان سنتی آسم چگونه است؟

آیا آسم ریشه گوارشی دارد؟

آسم در طب سنتی ایران با واژهی «بو» شناخته می شود. گاهی در طی گذر سالیان و در کلام مردم به آن «رو» هم اطلاق شده است. ابن سینا می گوید: ربو منشا ریوی دارد، نوعی دشواری در تنفس است که مرد نفسی متواتر پیدا می کند، یعنی سرعت آن افزایش پیدا می کند مانند کسی که کار سنگین و ورزشی سریع و سنگین کرده و نفس او می گیرد، در عین حال دامنه ی تنفس کوچک میشود، یعنی عمق آن کاهش می یابد.
تعریف ابن سینا از آسیب شناسی با پاتولوژی آسم بسیار شبیه به پزشکی امروزی است شیخ الرئیس می گوید، اشکال اصلی در راههای هوایی و شعبه های کوچک تر آن است اما علتهای دیگری برمی شمارد که تعریف اسم را بسیار متنوع تر می کند. گاهی علت ربومی تواند اخلاط غلیظ در مجاری هوایی باشد این تعریف از جالینوس و رازی هم مطرح شده است، البته اگر آسمهای قلبی یعنی با ریشه ی قلبی و عفونتهای ریوی را در نظر بگیریم باز هم تعریفی دقیق ارائه شده است.
بزرگان طب سنتی ایران زمینه های ابتلا به آسم را به مزاج و شرایط زندگی فرد و موقعیت جغرافیایی نسبت داده اند. به این معنا که در سرزمین هایی که استعداد افزایش رطوبت و سردی و وزش بادهایی که به بادهای جنوبی شهرت دارد موجود باشد، نوازل یعنی ترشحهای قسمت فوقانی دستگاه تنفسی مانند ترشحات سینوسها که در طب سنتی به نزله مشهور است بیشتر می شود، لذا نزول اخلاط با احتمال بیشتری اتفاق می افتد و میتواند منشا آسم شود.
گاهی عامل آسم یا ربو را به شریان های ریه ربط داده اند. پرخونی شریان های ریه که غالبا ناشی از اختلال قلب است و به دلیل افزایش فشار داخل شریان های ریه می باشد، منجر به  نوعی احتقان یا پرخونی و تورم داخل ریه و مجاری تنفسی و تنگی نفس می شود، این نوع از آسم همان طور که گفته شد، به آسم قلبی شهرت دارد به خصوص در افرادی که دچار نارسایی قلبی یا اشکالات دریچه های قلب هستند. نکته ی جالب توجه، آسم گوارشی است، یعنی آسمی که منشا از معده دارد، گاهی تشخیص این نوع آسم بسیار مشکل است. پزشکان با تلاش بسیار و انجام آزمایشات قلبی و ریوی به دنبال مقصر می گردند در حالی که مشکل از معدهی بیمار است.
اغلب افرادی که دچار دردهای معده و سوءهاضمه و نفخ هستند لحظه هایی از تنگی نفس را تجربه می کنند. حرکت گاز داخل معده به طرف بالا مخصوصا شب هنگام و در هنگام خواب موجب حالتی از گرفتگی تنفس و علائم شبه آسم است. ریفلاکس یا برگشت محتویات گوارشی نیز همین خاصیت را نشان میدهد تغییرات مزاجی ریه می تواند موجب اسم شود در نتیجه با غلبه مزاجی هم ارتباط دارد و مخصوصا اگر رطوبت و سردی و یا خلط بلغمی عامل ایجاد بیماری شود. این موضوع نشان میدهد که در مزاج ابلغم استعداد ابتلا به آسم بیشتر از سایر مزاج هاست. در این افراد به جز تنگی نفس و حالت خرخر در تنفس یا حالت ناله یا تنفس صدادار، سرفه و ترشح اخلاط و خروج اخلاط از دهان و مرکز تنفسی به چشم می خورد. بنابراین فصل زمستان و سردی و رطوبت زمینه را برای حمله های آسمی آماده می کند مخصوصا در سرزمین هایی که از حرارت و نور خورشید بهره ی کافی ندارند.
حکیم ارزانی از بزرگان طب سنتی ایران می گوید: باید هوشیار باشیم که ربو از امراض متطاوله یا مهاجم است یعنی مانند صرع و تشنج به صورت حملهای ظاهر می گرد لذا نباید حتی در ایام سلامت کامل از آن غافل بود. مثلا استفاده از غذاهای نفاخ در معدههای ضعیف و بدنهای مستعد آسم می تواند با حمله های آسمی فرد بیمار را غافلگیر کند.
گاهی آسم علت ساختاری دارد؛ یعنی در فرد ساختمان ریه تحت فشار قرار می گیرد یا اعضای تنفس مانند عضلات قفسه صدری مشکل پیدا می کنند. این نوع از آسم تقریبا آسم فلجی است مانند فردی که به علت مسمومیت دچار انقباض یا به علت عفونت دچار فلج عضلات می شود یا به علت فشار بر ریه از اعضای مجاور فضای کافی برای تنفس ندارد. این فشار می تواند از معدہی پر گاز و متورم یا حتی از یک غده ی فشارنده ی ریه باشد.

در مقابل آسم چه باید کرد؟

اگر از طب مدرن سوال کنی خواهد گفت از باز کنندهی مجاری تنفسی مانند سالبوتامول و ضد التهاب ها یعنی انواع کورتون که البته مصرف طولانی مدت آن عوارض قابل توجهی دارد باید استفاده کرد. در حالی که در طرف مقابل در طب سنتی راهکارها بسیار متنوع است. اگر فردی با آسم ناشی از ترشحات نزولی درگیر باشد یکی از راه های مهم استفاده از گل گاوزبان یا پر سیاوشان و زوفای خشک است. این گیاهان را به صورت دم کرده تا ۵ گرم در یک چهارم لیتر آب جوش می توانند یک تا ۲ بار در روز مصرف کنند. این توصیه برای سرماخوردگی های فصل زمستان نیز بسیار مفید است، البته ترکیب زوفا و پر سیاوشان تقریبا برگزیده ی این روش هاست. در آسمهای بلغمی که با سوزش سینه همراه است صمغ عربی، جوشانده ی ریشه ى شیرین بیان و گل نیلوفر به صورت دم کرده توصیه شده است، البته از هر کدام بیش از ۳-۲ گرم توصیه نشده است.
برای کسانی که دچار برنشیت و آسم می شوند، یعنی افرادی که به علت سیگار کشیدن طولانی یا بیماری مزمن دچار تنگی نفس می شوند ترکیب رب السوس (شیرین بیان)، فلفل و شکر به اندازهی مساوی که کوبیده شده و از آن حبه ای به اندازه ی یک نخود یا قدری بزرگتر می سازند که اخلاط غلیظ را به طرف دهان می کشاند و موجب پاکسازی مجاری میشود. حب را افرادی که دچار دردهای در دهان نگه می دارند اما در بعضی از منابع نیز ترکیب پودر معده و سو هاضمه ونفخ هستند الحضایی از تنگی نفس راتجربه بادام شیرین، تخم کتان را بو داده و کتیرا و رب السوس می کنند. حرکت گاز داخل معده به طرف شیرین بیان به اندازهی مساوی که با شکر یا عسل بالا مخصوصا شب هنگام و در هنگام خواب به هم آمیخته به اندازه یک حب تقریبا یک نخود زیر زبان نگه دارند.
در تعدادی از منابع ماساژ سینه و پشت پیشنهاد شده است. البته گاهی استفاده از اندکی روغن مانند روغن سیاه می دهد دانه نیز در تعدادی از منابع تجویز شده است، البته لینت مزاج گوارشی و سهولت دفع در افراد آسمی، بسیار توصیه شده است، در منابع متعدد آمده است که این افراد از استحمام زیاد پرهیز نمایند، مخصوصا پس از غذا خوردن و همچنین از خوابیدن بلافاصله پس از غذا خوردن باید اجتناب کنند.
در آسم های قلبی و پرخونی شریان های ریوی، فصد باسیلیق یا رگ بازیلیک Basilic ناحیه ی بازو جهت کاهش حرارت و التهاب ریوی، شیره ی تخم خرفه در عرق کاسنی یا عرق گل گاوزبان می تواند بسیار مفید باشد. خجندی از بزرگان طب سنتی می گوید: تسکین حرارت قلب با سکنجبین ساده و شربت لیمو کنند و ترک هر آنچه موجب نفخ و ایجاد بخار است؛ مانند پیاز خام یا حبوبات و البته امروزه باید گفت ترک سیگار حتما جزو دستورات پزشکی این گروه قرار می گیرد ا در افرادی که دچار آسمهای ناشی از شلی یا فلج اعضای عضلانی قفسه ی صدری هستند از جوشاندهی شنبلیله و دارچینی آمیخته با عسل استفاده می کنند. افراد می تواند تاثیر قابل توجهی داشته باشد. طبری از صاحب نظران طب سنتی می گوید غرغرهی شربت انجير و استفاده از ضماد مصطکی و سنب الطيب آمیخته به گلاب می تواند روش درمانی مفیدی باشد.
 

آسم

بیشتر بخوانید

  • ۱۳ شهریور ۱۳۹۷
  • ۰
  • 93 کاربر | امتیاز: 5 از 5
کل نظرات (۰)