ضرورت مصرف مواد معدنی برای بدن | انتخاب غذا برای تامین مواد معدنی مورد نیاز

ضرورت مصرف مواد معدنی برای بدن

ضرورت مصرف مواد معدنی برای بدن

با تمام اهمیت زیادی که ویتامینها دارند، بدون مواد معدنی اثر بخشی آنها ناچیز است

ضرورت مصرف مواد معدنی برای بدن

 ضرورت مصرف مواد معدنی غیرآلی برای بدن

ضرورت مصرف مواد معدنی غیرآلی برای بدن با آزمایش های زیر به اثبات رسیده است:

۱- هرگاه به غذای کاملا عاری از مواد معدنی که موجب وقفه در رشد است، این مواد اضافه شود موجب رشد و اعاده سلامت جاندار خواهد شد. 

۲- حذف هرکدام از این عناصر در غذا ایجاد علائم کمبود و آشفتگی در متابولیسم میکند. ۳- کاهش مصرف این مواد در رژیم غذایی با کاهش میزان آنها در خون و بافت های بدن همراه است. یعنی مقدار این مواد از حد طبیعی کمتر شده یا به زبان ساده تر بدن ذخایر مواد معدنی خاص خود را از دست داده است.

۴- عدم وجود این عناصر در بدن موجب اختلال در نقش متابولیکی آنزیم ها می شود. مثلا آنزیمهای انعقادی بدون کلسیم عمل نمی کنند و یا در غیاب منیزیوم، سنتز اسیدهای نوکلئیک متوقف می گردد. 

نیاز بدن به ویتامین ها و مواد معدنی

ویتامین ها به تنهایی کافی نیستند، با تمام اهمیت زیادی که ویتامینها دارند، بدون مواد معدنی اثر بخشی آنها ناچیز است. با وجود اینکه بدن می تواند بعضی از ویتامینها را خود تولید نماید ولی قادر به ساخت مواد معدنی نمی باشد. 

تقسیمات عناصر معدنی غیرآلی از نظر علم تغذیه

١- ماکرو (پرنیاز) عناصر معدنی عمده و پر مصرف شامل: کلسیم، منیزیوم، سدیم، پتاسیم، فسفر، گوگرد

۲- میکرو (کم نیاز) عناصری که به مقدار کم در بدن وجود دارند. هرچند به مقدار کمی به عناصر معدنی میکرو احتیاج می باشد ولی در عین حال وجود آنها برای حفظ سلامتی انسان ضروری می باشد. عناصر میکرو عبارتند از: بور، کروم، مس، ژرمانیوم، ید، آهن، منگنز، مولیبدنوم، سلنیوم، سیلیسیم، وانادیم، روی و....

تعدادی از عناصر ضروری نیز وجود دارند که در گروه ۱و۲ جای نمی گیرند و به عنوان عنصر کمیاب یا ماده معدنی کمیاب طبقه بندی می شوند.

مواد معدنی بدن

 انتخاب غذا برای مواد معدنی

موارد زیر در انتخاب منابع غذایی جهت دریافت مواد معدنی باید مورد توجه قرار گیرند.

۱- غلظت مواد معدنی در غذای انتخابی به اندازه کافی باشد.

۲- از این غذای انتخاب شده چه مقدار خورده می شود (در جیره یا الگوی غذایی چه میزان قرار دارد)؟ شاید در یک غذای خاص، مواد معدنی ضروری به اندازه کافی باشد، ولی در یک جامعه و یا خانواده به علل مختلفی مانند: عادات غذایی، مذهب، تبلیغ غلط، عدم رغبت به خوردن و غیره، این غذا خورده نشود. از طرف دیگر می تواند عنصر مورد نظر در غذایی باشد که نباید بیش از اندازه معین به مصرف برسد، زیرا مصرف بیش از حد آن موجب عوارضی خواهد شد که سلامتی را به مخاطره می اندازد.

 ۳ توجه به روش تهیه ماده غذایی آماده سازی و روش پخت، انتقال و ذخیره سازی انبار کردن). باید توجه داشت که بیشتر املاح در موقع پخت غذا در آب پخت و پز وارد می شوند و در صورتی که آب آن خورده نشود مقدار زیادی از املاح هدر رفته است. در آرد کردن گندم هرچه آرد سفیدتر باشد. میزان املاح پروتئین و ویتامین آن کمتر خواهد شد و در نتیجه آرد کاملا سفید بدون املاح و تقریبا از نشاسته تشکیل شده است، سعی کنید تغییراتی در میزان عناصر مصرفی و منابع غذایی صورت نپذیرد.

۴- اثری که عوامل دیگر موجود در غذا بر روی جذب آن دارد مانند: اکسالات موجود در اسفناج که جذب آهن را کاهش می دهد

۵- دخالت غذاهای دیگر با مواد یا ماده غذایی انتخابی در عدم جذب عنصر مورد نظر، غذاهای دارای فیبر زیاد و یا دارای عناصری که جذب را مختل می سازند، موجب عدم جذب می گردند، تیوسیانات موجود در بعضی از مواد غذایی مانند: کلم، کاهو و ... ، یا با کاتابولیسم بعضی مواد موجب عدم جذب درونی د می شود. و یا از کاتابولیسم ویتامین C مقداری اکسالات حاصل می شود که کلسیم را درون حفرات بدن رسوب داده علاوه بر اختلال در جذب، ایجاد سنگ می کند.

۶- زمان مصرف غذا با زمان نیاز به این عنصر مطابقت داشته باشد. در شرایط فیزیولوژی خاص نیاز به یک عنصر بیش از زمان های دیگر است، لذا باید آن را در این زمان برای بدن فراهم ساخت، در مواقع رشد، بارداری، شیردهی، نیاز به کلسیم، فسفر و عناصر دیگر زیاد میشود.

عواملی که موجب کمبود عناصر معدنی غیرآلی در بدن می شوند

با رعایت تمامی شرایط، گاهی برخی عوامل موجب کمبود یک عنصر یا عناصر معدنی در بدن و ایجاد بیماری حاصل از این کمبود می شوند.

۱- فقر غذایی یا فقدان عناصر معدنی در غذای مورد مصرف

۲- انرژی و پروتئین

جذب اكثر عناصر معدنی نیاز به حامل پروتئین دارد و جذب به صورت فعال همراه با مصرف انرژی انجام می شود، و در نتیجه، در فقر انرژی و پروتئین، عدم جذب عناصر معدنی در بدن مشاهده می شود. مانند: جذب کلسیم که با پروتئین همراه می باشد و در فقر ویتامین D ترکیب پروتئین به عنوان حامل متوقف می شود و جذب با اختلال روبه رو خواهد شد.

با تمام اهمیت زیادی که ویتامینها دارند، بدون مواد معدنی اثر بخشی آنها ناچیز است

٣- ویتامین ها و هورمون ها:

عمل ویتامین D در جذب کلسیم، فسفر و تا حدودی منیزیوم، به صورت ویتامین و هورمون کاملا شناسایی شده است. برای جذب و دفع و تنظیم متابولیکی عناصر معدنی هورمون ها نقش بالایی دارند، مانند هورمون های تیروئید، رشد، ادرنال و... جذب كلسيم تابع هورمون رشد می باشد. تغییرات غلظت ویتامینها و هورمون ها به هر علتی باشد موجب تغییرات بعضی از عناصر معدنی می شود.

۴- تداخل عناصر دیگر یا مواد مزاحم:

جذب عناصری مانند: آهن، روی، منیزیوم، منگنز و مس به نوع املاح اهمیت دارد اصولا آهن گوشت بهتر از انواع دیگر جذب می شوند و یا فیتات موجود در گندم کاملا تخمیر نشده قابلیت استفاده آهن در بدن را کم می کنند.

۵- شرایط فیزیولوژیکی: در شرایط فیزیولوژی خاص، نیاز افزایش می یابد، مانند: زمان رشد، دورة پریود، بارداری، شیردهی و....

۶- شرایط و حالات پاتولوژیک:

حالات بیماری و اختلال در آنزیم و هورمون، موجب تغییراتی در جذب و دفع و متابولیسم عناصر معدنی می گردد. برخی از این حالات با افزایش مصرف عناصر معدنی قابل درمان است و در بیشتر حالات باید علت اصلی برطرف گردد، مانند: اسهال و استفراغ زیاد در اثر بیماریهای عفونی و انگلی و یا عرق کردن زیاد موجب کمبود کلسیم و سدیم و بعضی عناصر دیگر می گردد، مصرف بعضی داروها جذب کلسیم و منیزیوم را کاهش می دهد. عدم تحرک موجب کاهش کلسیم استخوانها، پوکی استخوان ها و گاهی سنگ های ادراری می گردد.

  • ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۸
مطالب مشابه
۰ دیدگاه
دیدگاه ها
×