قمار سعودی، مروری بر چگونگی نفوذ وهابیت در عربستان

قمار سعودی، مروری بر چگونگی نفوذ وهابیت در عربستان

پادشاهی عربستان سعودي امروزی، از زمانی آغاز شد که «عبدالعزيز بن عبدالرحمان آل سعود» خانه ی به ارث رسیده ی نیاکان خود را در زمستان سال ۱۹۰۲ فقط با همراهی چهل تن از مردان خود به تصرف درآورد

در سال ۱۷۴۴، یک جنبش مهم سیاسی - مذهبی در امارت درعیه در سرزمین عربستان آغاز شد که تا به امروز پیامدهای ماندگاری برای خاورمیانه، اسلام و جهان داشته است. این جنبش، اتحاد بین «محمد بن عبدالوهاب» و «محمد بن سعود» بود که در پی تفسیر جدید و سختگیرانه ای از اسلام وهابی بود و قصد داشت شبه جزیره ی عربستان را زیرلوای این قوانین و مقررات متحد کند. به منظور تقویت این اتحاد، دخترعبدالوهاب به ازدواج با پسر محمد بن سعود درآمد و این اتحاد مذهبی - سیاسی تا به امروز در عربستان سعودی ادامه داشته است. نتيجه ی این اتحاد در نخستین گامهای اولیه، شورش عليه امپراتوری عثمانی بود که در اوایل دهه ی ۱۸۰۰، توسط نوہ ی محمد بن سعود رهبری، و به تصرف مکه و مدینه ختم شد. در پی آن در سال ۱۸۰۱، شهر مقدس کربلا نیز به تصرف آنها درآمد. در طی این حمله ها وجنگ ها هزاران شیعه در این شهر قتل عام، و اماکن مقدس به نابودی کشیده شدند. این نخستین حمله ی بزرگ مسلمانان عربستان وهابي عليه مسلمانان شیعه بود. این خصومت خشونت آمیز علیه اقلیت شیعه، تا به امروز باقی مانده و خود را در رفتار طالبان، داعش و برخی از گروه های وهابی تحت حمایت عربستان ظاهر کرده است.
اگرچه نخستین اتحاد میان عربستان و وهابی ها در سال ۱۸۱۸ توسط «ابراهیم پاشا» شکست خورد، اما نتیجه ی آن، به ایجاد پادشاهي جديد عربستان سعودی منتهی شد. امروزه دو خانواده ی سلطه طلب این پادشاهی را حفظ میکنند:
خانواده ی سعودی که قدرت سیاسی را در دست دارد وخانواده ی آل شیخ که نگهبان قدرت مذهبی است و به طور مستقیم از خانواده ی محمد بن عبدالوهاب سرچشمه گرفته است. این دو خانواده از مشروعیت یکدیگر در حوزه های سیاسی و مذهبی حمایت میکنند و امکان امروزی شدن دولت را با توجه به فرایندهای سیاسی و مذهبی، با در نظرگرفتن منافع خود ممکن می سازند.

تاریخ وهابیت در عربستان، محمد بن عبدالوهاب در کنار محمد بن سعود،

محمد بن عبدالوهاب (ایستاده از سمت چپ) ، محمد بن سعود ( نشسته)

 

پادشاهی عربستان سعودي امروزی، از زمانی آغاز شد که «عبدالعزيز بن عبدالرحمان آل سعود» خانه ی به ارث رسیده ی نیاکان خود را در زمستان سال ۱۹۰۲ فقط با همراهی چهل تن از مردان خود به تصرف درآورد. او در طول سی سال توانست تمام سرزمین هایی که امروزه در اختیار آل سعود است را با کمک سلاح های بریتانیایی، پول و حمایت خارجی به دست آورد و در عین حال، ایدئولوژي مذهبي وهابی را در داخل پادشاهی استقرار بخشد.
کشف نفت در عربستان سعودی در سال ۱۹۳۸، توسط شرکت در «استاندارد اویل» نیویورک، آغاز یک همکاری سیاسی و اقتصادی میان آمریکا و عربستان سعودی بود که تا به امروز پایدار مانده است. درآمدهای نفتی به آل سعود اجازه داد قدرت خود را در سرتاسر پادشاهي تازه شکل گرفته وسعت بخشد و ایدئولوژي وهابی را در سرزمین های حجاز از جمله مکه و مدینه گسترش دهد. عبدالعزيز تا زمان مرگش در سال ۱۹۵۳ سلطنت را برعهده داشت و تا امروز هر پادشاهی که بعد از وی برعربستان سعودی حکومت کرده، پسر او بوده است.

پادشاهان عربستان سعودی

پادشاهان عربستان سعودی در یک قاب - نفر آخر از راست: سلمان بن عبدالعزیز پادشاه فعلی


برای نخستین بار در تاریخ سعودی، «ملک سلمان» سنت تفویض پادشاهی از برادر به برادر را به پایان رساند، و آن زمانی بود که در سال ۲۰۱۵، برادرزاده اش «محمد بن نایف» را به عنوان ولیعهد و پسرخود، «محمد بن سلمان» را، به عنوان جانشین ولیعهد منصوب کرد. اما دو سال بعد، در ماه ژوئن ۲۰۱۷ بن نایف از ولایت عهدی کنار گذاشته شد و محمد بن سلمان به این عنوان دست یافت. اشتیاق به قدرت رسیدن محمد بن سلمان، از بسیاری جهات برای این حکومت پادشاهی که به ثبات نسبی در ساختار قدرت عادت داشت، بسیار عجیب بود و سبب آشفتگی در این ساختارشد. و پس از این اقدام، اعدام نزدیک به پنجاه تن از فعالان شیعه، ادامه ی درگیری در جنگ دو ساله علیه یمن، محاصره ی قطر، دخالت در جنگ سوریه، پاکسازی بسیاری از اعضای خانواده ی سلطنتی و مقامات در سال ۲۰۱۷، و سخنراني تند ولیعهد عليه ایران، از حوادثی بود که در زمان صدارت محمد بن سلمان رقم خورد و همه ی اینها مدعاهایی برهمان آشفتگی پیش گفته است.

محمد بن سلمان ولیعهد عربستان

محمد بن سلمان، ولی عهد جوان و جویای قدرت عربستان سعودی

 

محمد بن سلمان که بزرگ ترین پسر ملک سلمان، از همسر سومش است، در سال ۲۰۰۹  مشاور سیاسي پدرش شد. در آن زمان، سلمان امیر ریاض بود. شانس و اقبال محمد بن سلمان در سال ۲۰۱۲ هنگامی که شاهزاده ی سعودی ، «نايف بن عبدالعزیز درگذشت، به اوج خود رسید. در سال ۲۰۱۵ پس از مرگ «ملک عبدالله» ، سلمان پادشاه شد. پس از این اتفاق، صعود محمد بن سلمان در پلکان قدرت پیش بینی می شد، و در سال ۲۰۱۷ این پیش بینی به واقعیت پیوست.
حالا ولیعهد جوان در کشوری حکومت می کند که نسل های متمادی توسط مردان سالخورده اداره میشد. این مشخصه به محبوبیت وی در میان جوانان سعودی که هفتاد درصد جمعیت را تشکیل میدهند، کمک فراوانی کرد. از سوی دیگر، اقدامات رادیکال او در همین مدت کوتاه، دشمنان زیادی را برایش به وجود آورده است. انزوای قطر، جنگ یمن، دشمني مداوم علیه ایران و پاکسازي سیاسي بسیاری از سران سلطنتی سعودی و مقامات دیگر همه، نشان دهنده ی بازی بسیار خطرناکی است که محمد بن سلمان ایفاگر نقش اصلی آن است. اهداف و برنامه های اصلی ولیعهد سعودی را می توان در این موارد خلاصه کرد:
۔ پاکسازي تمام مخالفان احتمال داخلی حکومت به موازات انجام برخی اصلاحات. با انجام این کار، شاهزاده امیدوار است تا قدرت خود را با افزایش محبوبیت در میان مردم عربستان، تقویت کند.
۔ کسب موقعيت مطلق رهبری در جهان عرب از نظر اقتصادی، سیاسی ونظامی
۔ مخالفت ودشمنی با ایران و کمک به رشد این تأثیر درکل منطقه

دشمنی عربستان سعودی با ایران

تقابل و دشمنی عربستان سعودی با جمهوری اسلامی ایران به کجا می انجامد؟

 

در طول چهل سال گذشته، اقدامات گسترده ی اقتصادي عربستان سعودی در جهان اسلام، جدیت این حکومت در ارتقای وهابیت در سطح جهان، و همچنین پیمان های بین المللی با متحدان غربی، در محدود کردن نفوذ روبه رشد ایران در خاورمیانه و فراتر از آن، ناموفق بوده است. به نظر می رسد که وارث جدید عربستان سعودی، با اتخاذ سیاست هایی آشکار و پنهان، و با رویکردی مستقیم برای مقابله با ایران، در هر جبهه کمر همت بسته است. این قماری بزرگ برای یک سیاستمدار جوان است. اگر این دستورکار طبق برنامه پیش نرود، ممکن است به منزله ی پایانی بر اتحاد مذهبی – سیاسی ای باشد که نام آن پادشاهی عربستان سعودی است.

 

  • ۳ تیر ۱۳۹۷
مطالب مشابه
۰ دیدگاه
دیدگاه ها
×